Το νησί του Γλα

Το «νησί», όπως αναφέρεται αυτός ο λόφος στους λεπτομερείς χάρτες

χάρτης και οδηγίες πρόσβασης

Δεν είναι εύκολο να μιλήσεις για μια λίμνη που δεν υπάρχει πια. Που ούτε καν μνημονεύεται παρά μονάχα από τους ντόπιους και που δεν έχει αναγνωρίσιμη έκταση. Από την άλλη είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι από εσάς την έχετε προσπεράσει χωρίς να δώσετε καμία σημασία, χωρίς αυτή η τοποθεσία να σας έχει δημιουργήσει την ανάγκη της εξερεύνησης. Ωστόσο, αν δεν ψάξει κανείς και δεν διαβάσει, ούτε τη λίμνη Κωπαϊδα θα βρει, ούτε τους ανεκτίμητους θησαυρούς της Βοιωτίας θα ανακαλύψει.
Ταξιδεύοντας στον αυτοκινητόδρομο από Αθήνα για Λαμία, στο 110ο χιλιόμετρο, εκεί που βρίσκεται σήμερα το μικρό χωριό Κάστρο, οι μεγάλες ταμπέλες σημαδεύουν την έξοδο προς Λιβαδειά και Αράχοβα. Αυτό ακριβώς το σημείο είναι το κέντρο της Κωπαϊδας, του εύφορου κάμπου της Βοιωτίας ο οποίος πριν από 150 χρόνια ήταν λίμνη. Μια τεράστια ελληνική λίμνη που πήρε το όνομά της από την αρχαία πόλη των Κωπών. Την ονόμαζαν και Κηφισίδα γιατί σ’ αυτή χύνονταν τα νερά του Βοιωτικού Κηφισού. Το 1876, όμως, αγγλική εταιρία κατάφερε να επιτύχει την αποξήρανση της λίμνης διώχνοντας τα νερά της στον Ευβοϊκό κόλπο μέσω σηράγγων, που άνοιξε κάτω από το βουνό Σκορπονέρι

(Πτώον όρος), παραδίδοντας στη γεωργική εκμετάλλευση πάνω από 250.000 στρέμματα γονιμότατης γης.                                                                               Ανάμεσα στα δύο φυλάκια, ξεκινάει το μονοπάτι που οδηγεί πάνω στο κάστρο Γλα
Οι ταμπέλες οδηγούν στο Μόλις βγούμε από την έξοδο του Κάστρου δεν ανεβαίνουμε τη γέφυρα πάνω από την εθνική οδό για να πάμε προς Λιβαδειά, αλλά ακολουθούμε το δρόμο αριστερά, όπου η ταμπέλα γράφει «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΓΛΑ». Σε λιγότερο από ένα χιλιόμετρο βρισκόμαστε κάτω από ένα λόφο, όπου κάνοντας τον κύκλο σε κάποιο σημείο διακρίνονται δύο ξύλινα παραπήγματα, παλιά φυλάκια. Από εδώ υπάρχει μονοπάτι ανάβασης στο ύψωμα.
Η περιοχή ήταν λίμνη πριν το 1853. Η πρώτη αποξήρανση έγινε από τους Μινύες 4000 χρόνια πρινΑυτό είναι το κάστρο του Γλα, που κάποτε ήταν νησί στο κέντρο της λίμνης Κωπαϊδας. Οι ντόπιοι αυτή την τοποθεσία την ονομάζουν ακόμα νησί, χωρίς, ίσως, να ξέρουν γιατί, ενώ και στους λεπτομερείς χάρτες της περιοχές σηματοδοτείται με αυτό το όνομα. Πάνω σ’ αυτό το «νησί», λοιπόν, υπήρχε κάτι σαν ανάκτορο, αλλά στην ουσία ήταν οικισμός που  διέμεναν οι «υδραυλικοί», οι οποίοι συντηρούσαν τις σήραγγες διαφυγής των υδάτων της λίμνης, ώστε να διατηρείται χαμηλά το ύψος τους στην ευρύτερη περιοχή. Τα  αρχαία τείχη διακρίνονται καθαρά σε πολλά σημεία αυτού του «νησιού», και αν κοιτάξετε από εκεί ψηλά εύκολα θα φανταστείτε όλη αυτή την έκταση σαν λίμνη.

Ό,τι έχει απομείνει σήμερα από το κάστροΑυτή, όμως, η λίμνη, η Κωπαϊδα, είχε αποξηρανθεί στο μεγαλύτερο τμήμα της για πρώτη φορά στην ιστορία από τους Μινύες, τους κατοίκους του Ορχομενού, κατά την προϊστορική περίοδο (2500-1500π.χ.) και αναφέρεται ότι αυτό το μεγάλο έργο ήταν η βασική πηγή πλούτου της περιοχής. Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Ορχομενός ήταν η πλουσιότερη πόλη της αρχαιότητας μετά το Ίλιον και διέθετε μάλιστα και στόλο. Όμως, οι Θηβαίοι, πάντα εχθρικά διακείμενοι προς τους Ορχομενίους, μια και δεν κατάφερναν να τους νικήσουν συνέλαβαν το μεγαλοφυές σχέδιο να τους… πνίξουν. Κατάφεραν, λοιπόν, γύρω στο 1300 π.Χ. να φράξουν τις καταβόθρες που είχαν κατασκευάσει οι Μινύες και συνεχώς συντηρούσαν ώστε να διαφεύγουν τα νερά, αλλά να στρέψουν συγχρόνως και το ρου του ποταμού Κηφισού. Αυτό το συμβάν αναφέρεται στη μυθολογία σαν άθλος του Ηρακλή για τον καθαρισμό των στάβλων του Αυγείου. Έτσι κατάφεραν να καταποντίσουν τις περισσότερες πόλεις της περιοχής, με αποτέλεσμα την οικονομική παρακμή (σαν αυτό που λέμε σήμερα: Να καεί το σπίτι του γείτονα). Όλα αυτά δε, συνέβησαν πριν από τον Τρωικό πόλεμο.
Για να γίνει κατανοητό το πόσο σπουδαίο ήταν αυτό το έργο της αποξήρανσης της λίμνης από τους Μινύες, 4000 χρόνια πριν από σήμερα, σκεφτείτε ότι την εκ νέου αποξήρανση επιχείρησε αρκετά αργότερα ο υδραυλικός του Μεγάλου Αλεξάνδρου Κράτης χωρίς να το καταφέρει, ενώ υπήρξαν και μετέπειτα κάποιες προσπάθειες αλλά και αυτές χωρίς αποτέλεσμα, μέχρι που το κατάφερε η τεχνογνωσία και τεχνολογία των Άγγλων το 1853,
Και αφού θα είστε στην περιοχή, κάντε ακόμα 12 χιλιόμετρα μέχρι τον Ορχομενό. Ο Ορχομενός συνδέει το όνομά του με μια από τις ομορφότερες ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας, αυτή του Φρίξου και της Έλλης, ενώ και οι ανασκαφές του Σλήμαν το 1880 αποκάλυψαν πως ο Ορχομενός ήταν κραταιά πόλη στη δυτική όχθη της Κωπαϊδας έδρα των Μινθών, στην οποία ο Όμηρος και ο Παυσανίας αναφέρονται πολύ συχνά στα συγγράμματά τους. Σχεδόν στο κέντρο του Ορχομενού υπάρχουν δύο σπουδαία αρχαία μνημεία:                                                                                          Ο θολωτός τάφος των Μινύων, ο οποίος είναι αρχαιότερος του Μυκηναϊκού
Η είσοδος του Θολωτού τάφου των Μινύων1ο. Θολωτός τάφος  ο οποίος διαθέτει και μικρό παράπλευρο δωμάτιο με διακοσμημένη στέγη με κόσμημα, γνωστού στην αρχαιότητα σαν «θησαυρός του Μινύα». Λέγεται ότι αυτός ο τάφος είναι αρχαιότερος από εκείνο των Μυκηνών
2ο. Ακριβώς μπροστά από αυτόν το τάφο οι ανασκαφές πριν από 30 χρόνια έφεραν στην επιφάνεια αρχαίο Ωδείο.

Το «κόσμημα» που κοσμεί το παράπλευρο δωμάτιο του θολωτού τάφουΌταν ήμουν πιτσιρικάς πήγαινα στον Ορχομενό λόγω καταγωγής, όπου στο χώρο που ανακαλύφθηκε το Αρχαίο Ωδείο αμολούσαμε χαρταετούς τις Αποκριές, ενώ σε εκείνο το σημείο, μετά την αποκριάτικη παρέλαση της Καθαρής Δευτέρας, γινόταν το κάψιμο του Καρνάβαλου. Τις πληροφορίες για την ύπαρξη αρχαίου ωδείου στην περιοχή τις είχαν οι αρχαιολόγοι από διάφορα αρχαία κείμενα και το έψαχναν, αλλά σε περιοχές πιο κοντά στην επίσης αρχαία πόλη της περιοχής Χαιρώνεια. Κάποια στιγμή, όμως, ένας αρχαιολόγος, νομίζω Σπυρόπουλος λεγόταν, παρατήρησε ότι στο συγκεκριμένο σημείο που ήταν σαν μικρό λοφάκι, κάποιες νοικοκυρές άπλωναν τα ρούχα τους.

Το αρχαίο ωδείο του ΟρχομενούΡωτώντας, επειδή είχε μια υποψία, τού είπαν ότι εκεί έχει ρεύματα τα οποία στεγνώνουν γρηγορότερα τα βρεγμένα ρούχα. Αυτό έβαλε σε σκέψη τον αρχαιολόγο και συνδυάζοντας αυτή την πληροφορία με το ότι οι Αρχαίοι έκτιζαν ωδεία και θέατρα σε μέρη που τα αέρινα ρεύματα διευκόλυναν την ακουστική, άρχισαν εκεί τις ανασκαφές και βρήκαν το Αρχαίο Ωδείο.
Από τότε δεν ξανακάηκε εκεί ο καρνάβαλος, αλλά ο Ορχομενός έγινε ακόμα πλουσιότερος σε ιστορία. Μια ιστορία, όμως, που αφήνεται να σκεπάζεται από αγριόχορτα κλεισμένη πίσω από ένα σκουριασμένο συρματόπλεγμα. Ευτυχώς, ο θολωτός τάφος τα τελευταία χρόνια συντηρείται και υπάρχει και φύλακας, ώστε ο επισκέπτης να μπει στο εσωτερικό του και να τον θαυμάσει (καθημερινά 8,30πμ-14μμ).                                                                                                               Ο ναός της Παναγίας είναι χτισμένος πάνω στα παλιά ανάκτορα από τις ίδιες πέτρες
Ερείπια από τα παλιά ανάκτορα των Μινύων3ον. Τα ανάκτορα των Μινύων. Απέναντι από το αρχαίο Ωδείο σε μια πευκόφυτη έκταση υπάρχει ο ναός της Παναγίας της Σκριπούς. Πρόκειται για μια βασιλική 700 ετών, η οποία είναι χτισμένη πάνω στα παλιά ανάκτορα των Μινύων και μάλιστα οι περισσότερες πέτρες από την οποίες είναι χτισμένη προέρχονται από την κατεδάφισή τους, από τότε που ο θρησκευτικός δογματισμός προσπαθούσε να εξαφανίσει την ιστορία σαν ειδωλολατρικό απομεινάρι, καλύπτοντας τα αρχαία με χριστιανικούς ναούς.  Πολλές από αυτές τις πέτρες φέρουν και επιγραφές. Δίπλα υπάρχουν επίσης πολλά ερείπια μεγάλης ιστορικής αξίας, τα οποία παραμένουν παρατημένα και αναξιοποίητα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.