ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ… ΠΙΣΤΟΥΣ ΚΑΙ… ΑΠΙΣΤΟΥΣ

Θέλω να σας διηγηθώ μια ιστορία. Δεν ξέρω με σιγουριά αν είναι πραγματική ή φανταστική, αλλά αυτό δεν έχει τόση σημασία όπως θα αντιληφθείτε. Σημασία έχουν μονάχα οι –κάπως μελαγχολικές- σκέψεις που προκαλεί σε σχέση με τη δική μας πραγματικότητα και το βαθμό της συνειδησιακής μας ανάπτυξης. Παραθέτω αυτούσια τα λόγια του φίλου που μου την εξιστόρησε. Πρόκειται για άνθρωπο πολυταξιδεμένο και παρατηρητικό, με κριτική σκέψη και χιούμορ που εκτιμώ ιδιαίτερα.

«Φαντάσου –μου είπε- πως είσαι περιηγητής και φτάνεις σε ένα απομονωμένο νησί των τροπικών όπου κατοικούν δύο φυλές ιθαγενών. Οι φυλές αυτές έχουν χωρίσει το νησί στα δύο, βρίσκονται σε διαρκή πόλεμο που κρατάει αιώνες και υπάρχει μεταξύ τους άσβεστο μίσος, τέτοιο που ούτε οι οπαδοί του Παναθηναϊκού και του Ολυμπιακού δεν έχουν μεταξύ τους. Κάθε φυλή αυτοθεωρείται ανώτερη, ο γάμος με άτομο της άλλης φυλής απαγορεύεται και τιμωρείται με ποινή θανάτου. Ακόμα και απόπειρα απλής επικοινωνίας τιμωρείται με απομάκρυνση από τον καταυλισμό, ένα είδος προσωρινού αφορισμού δηλαδή. Αν μάλιστα κάποιος συνευρεθεί ερωτικά με γυναίκα της άλλης φυλής καίγεται σε καθαρτήρια πυρά. Τα θρησκευτικά ιερατεία των δύο φυλών τηρούν τους κανόνες αυτούς με ζήλο που φτάνει στα όρια του τυφλού φανατισμού.

»Παρατηρείς την κατάσταση και ρωτάς κάποια στιγμή γιατί το μίσος και ο αλληλοσπαραγμός. Στην αρχή δεν παίρνεις συγκεκριμένη απάντηση. Όλοι σου λένε πόσο κακοί είναι οι της άλλης φυλής, απολίτιστοι, βάρβαροι, με απαίσιες συνήθειες, φορείς κάθε κακοτυχίας και αρρώστιας. Εσύ επιμένεις. Δεν ξέρουν να σου απαντήσουν! Τελικά κάποιος σου λέει πως μόνο οι σαμάνοι, δηλαδή οι ιερείς της φυλής, μπορούν να σου πουν αυτό που θέλεις να μάθεις. Τους ρωτάς. Στην αρχή είναι σφίγγα, το μόνο που λένε είναι αυτά που έχεις ήδη ακούσει, προσθέτοντας μερικά ακαταλαβίστικα για ασέβεια στους Θεούς από μέρους ‘των άλλων’. Επιμένεις και τελικά ένα βράδυ που το φεγγάρι ταξιδεύει ολόγιομο στον τροπικό ουρανό και ο αέρας σφυρίζει στις κορφές των φοινικόδενδρων, κάποιος ιερέας αποφασίζει να σου πει την ιστορία των δύο φυλών, ιστορία που γνωρίζει μόνο το ιερατείο, γι’ αυτό σε βάζει να ορκιστείς πως δεν θα την πεις ποτέ στους απλοϊκούς ιθαγενείς.

»Σου λέει πως πριν πολλά-πολλά χρόνια οι δύο φυλές ήταν μία και ζούσε στο ίδιο αυτό νησί με ειρήνη και αφθονία. Κουμάντο στην πραγματικότητα έκαναν –τι πρωτότυπο!- οι ιερείς. Αυτοί διόριζαν τον αρχηγό της φυλής και αν δεν τους άρεσε ή δεν ήταν του χεριού τους, τον άλλαζαν, με το πρόσχημα πως δεν είχε πια την εύνοια των θεών. Κάποια στιγμή χαλάει η τάξη των πραγμάτων. Εμφανίζεται στο προσκήνιο ένας νεαρός, ικανός και φιλόδοξος σαμάνος, που διαφωνεί με τους πρεσβύτερους σχετικά με την προέλευση των Θεών που λάτρευε η φυλή.

»Συγκεκριμένα, ενώ η φυλή διδασκόταν και πίστευε πως οι Θεοί είχαν κατέβει από τον ουρανό στα φτερά μιας καταιγίδας, κατοίκησαν με τους προγόνους τους κι αφού τους δίδαξαν όσα έπρεπε να ξέρουν χάθηκαν πάλι στον ουρανό καβαλώντας ένα χρυσό άρμα, ο νεόκοπος θρησκευτικός αρχηγός ισχυρίζεται –μετά από θεία αποκάλυψη, όπως λέει- πως οι Θεοί είχαν έρθει από τη θάλασσα, δίδαξαν τη φυλή όσα έπρεπε να ξέρει και χάθηκαν πάλι στη θάλασσα καβαλώντας ένα μυθικό, ασημένιο δελφίνι.

»Στην αρχή οι υπόλοιποι ιερείς προσπαθούν να γελοιοποιήσουν το όλο θέμα, μα πολλά μέλη της φυλής τα παίρνουν όλα αυτά στα σοβαρά. Τότε προσπαθούν να συνετίσουν τον αποστάτη, αυτός όμως τίποτα, εκεί… τον χαβά του. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά διαδίδει τις καινοφανείς δοξασίες στη φυλή με φανατισμό και αποκτά σιγά-σιγά οπαδούς. Το πράγμα χοντραίνει. Οι ιερείς καταλαβαίνουν πως το μονοπώλιο στην εξουσία τους απειλείται. Έτσι αποφασίζουν να καταγγείλουν πως ο νεαρός ιερέας καταλήφθηκε από το κακό πνεύμα της φυλής που κατοικεί στην κορυφή του βουνού, στο σβησμένο ηφαίστειο όπου κανείς δεν επιτρέπεται να πλησιάσει. Απειλούν πως αν ακολουθήσουν τον αποστάτη, θα ξαναξυπνήσει το ηφαίστειο, θα πέσει θανατικό στα ζώα, η γη δεν θα βγάζει πια καρπούς και δεν θα κερδίσουν ποτέ το ΛΟΤTΟ. Πρέπει λένε ο νεαρός σαμάνος να θανατωθεί, αλλιώς το κακό πνεύμα θα ξυπνήσει και μαζί του το ηφαίστειο, καταστρέφοντας το νησί, όπως είχε συμβεί και στο παρελθόν όταν οι κάτοικοι του νησιού είχαν γίνει κακοί, δεν άκουγαν τους ιερείς τους και δεν έτρωγαν όλο τους το φαΐ.

»Οι περισσότεροι πείθονται και ζητούν τον θάνατο του ιερέα ‘εδώ και τώρα’ (ή μάλλον ‘εκεί και τότε’), μια σημαντική μειοψηφία όμως ακολουθεί τον αποστάτη και απειλεί να σκοτώσει όποιον πειράξει μια τρίχα του κεφαλιού του πνευματικού τους ηγέτη ο οποίος διαλέγει τους πιο φανατικούς οπαδούς του και τους χρίει σαμάνους-βοηθούς του.

»Το κατεστημένο ιερατείο τα βρίσκει σκούρα κι αποφασίζει να συλλάβει όλους τους ‘αιρετικούς’ και να τους σκοτώσει τελετουργικά για παραδειγματισμό, ώστε να μην ξανατολμήσει κανείς στο μέλλον να αμφισβητήσει τη διδασκαλία και συνεπώς την εξουσία του. Ακολουθεί λουτρό αίματος στο οποίο συμμετέχουν πρόθυμα όλοι οι κάτοικοι του νησιού, παρασυρμένοι από τους έξαλλους σαμάνους και των δύο πλευρών που περιδιαβαίνουν κηρύττοντας πως φτάνει η συντέλεια του κόσμου τους αν δεν ξεριζωθεί το κακό. Η κάθε πλευρά βεβαίως ονομάζει ‘κακό’ την αντίπαλη ομάδα. Τελικά, μετά από μάχες που κρατούν ‘εφτά φεγγάρια’, η φυλή χωρίζει το νησί στα δύο και κάθε πλευρά κατοικεί στο δικό της μέρος κι έχει τα δικά της ιερά σύμβολα. Το ένα κομμάτι της φυλής έχει σαν σύμβολό του ένα χρυσό άρμα και το άλλο ένα ασημένιο δελφίνι.

»Περνούν πολλά χρόνια και η πραγματική ιστορία σιγά-σιγά παραποιείται και ξεχνιέται. Και τα δύο ιερατεία την κρύβουν, αφού κατά βάθος καταλαβαίνουν πως δεν τους συμφέρει να είναι στην επιφάνεια, φοβούμενοι πως ίσως κάποιος επισημάνει το γελοίο της αντιπαράθεσης. Άλλωστε όλοι επικεντρώνονται τόσο πολύ στο μίσος και στην περιφρόνηση των ‘αιρετικών’ αντιπάλων τους που ξεχνούν πώς ξεκίνησε η διαμάχη. Δαιμονοποιούν τα σύμβολα του αντιπάλου και κάθε φυλή πια φτύνει στο χώμα και με την απλή αναφορά των συμβόλων ‘των άλλων’, θεωρώντας τα υπεύθυνα για κάθε κακό που βρίσκει το νησί. Επίσης κάθε φυλή θεωρεί πως η δική της κοσμοαντίληψη είναι ο υπέρτατος φορέας αλήθειας και μόνο αυτή έχει την εύνοια των Θεών. Οι ‘άλλοι’ είναι πλανημένοι και κάποια στιγμή οι Θεοί θα τους τιμωρήσουν για την φοβερή τους ασέβεια και θα τους ρίξουν στον κρατήρα του ηφαιστείου, οπότε θα μείνουν εκείνοι μόνοι κύριοι του νησιού. Ζουν με το όνειρο να επικρατήσει σε όλο το νησί η δική τους ‘κοσμοαντίληψη’. Τα ιερατεία συνεχίζουν να κάνουν κουμάντο και ζουν αυτοί κακά κι εμείς χειρότερα. Αυτή είναι η ιστορία των δύο φυλών του τροπικού νησιού», κατέληξε ο φίλος μου. «Σου θυμίζει τίποτα;»

«Μπα», απάντησα ειρωνικά, «τίποτα! Πες μου όμως, γιατί οι ιερείς του ‘νησιού σου’, όταν ξέσπασε η ‘αίρεση’ δεν εξήγησαν στον κόσμο πως στην πραγματικότητα δεν έχει τόση σημασία από πού ήρθαν οι Θεοί, αλλά το να ακολουθούν τις σοφές διδασκαλίες που είχαν αφήσει;»

«Μα τι λες τώρα;», με κατακεραύνωσε ο φίλος μου. «Σκέψου το λίγο… Αν το έλεγαν αυτό θα άνοιγαν μια χαραμάδα στην ερμητικά περιχαρακωμένη δογματική διδασκαλία τους. Θα ήταν σαν να παραδέχονταν πως δεν τα ξέρουν όλα. Και το σπουδαιότερο, θα άφηναν να καταλάβει ο κόσμος πως δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία το γράμμα της θρησκευτικής διδασκαλίας τους, αλλά το βαθύτερο νόημά της. Θα ’πρεπε να επικεντρωθούν σ’ αυτό, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο το γράμμα δηλαδή το δόγμα. Τότε όμως οι άνθρωποι θα μάθαιναν να προσέχουν την ουσία των πραγμάτων και δεν θα έδιναν σημασία στην τυπολατρία, πράγμα που είναι η πηγή της επιβολής τους. Έτσι θα αποδυναμωνόταν το δόγμα. Θα εκχωρούσαν ένα σημαντικό κομμάτι της εξουσίας τους. Πώς θα κατάφερναν μετά να τρομοκρατούν τον όχλο επικαλούμενοι τιμωρίες των Θεών αν δεν ακολουθούσαν πιστά τους ιερείς; Πώς θα συνέχιζαν να αποκαλούν τους πιστούς τους ‘ποίμνιο’ –κοινώς… κοπάδι- και αυτοί να είναι οι ‘ποιμένες’ του; Και μην ξεχνάς πως η ύπαρξη οποιουδήποτε ποιμνίου έχει σκοπό πάντα το όφελος του ποιμένα και ποτέ του κοπαδιού».

«Σωστά!», απάντησα. «Ευτυχώς στην εποχή μας και στον πολιτισμό μας δεν υπάρχουν πια κοπάδια και ποιμένες, ούτε γελοίες θρησκευτικές αντιπαραθέσεις».

Ο φίλος μου γέλασε με την καρδιά του μέχρι δακρύων…

ΘΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ